Wat bij Volkswagen ooit begon als een eigenzinnig idee, groeide uit tot een maatstaf: een naam die meer zegt dan alleen die drie iconische lettertjes. In deze aflevering van de serie waarin we de GTI in de spotlights zetten, nemen we de Golf GTI Clubsport EDITION 50 mee naar het Thüringer Wald. Daar komt het dynamische karakter van de jubileumeditie volledig tot zijn recht.
Hoe mooi Nederland ook is, voor het betere stuurwerk kun je beter de grens over. Daarom nemen we Golf GTI Clubsport EDITION 50 mee naar het relatief onontdekte Thüringer Wald, aan de oostzijde van midden-Duitsland. Vanaf de grens bij Arnhem of Nijmegen is het kilometer of vierhonderd. Allerminst een straf: met 239 kW/325 pk is de jubileum-Golf de krachtigste in serie geproduceerde GTI tot nu toe, en met een top van 270 km/u ook de snelste.
Vanaf Dortmund nemen we de A44 en A4. Richting en voorbij Kassel wordt het rustiger, zodat we daadwerkelijk kunnen ervaren hoe gemakkelijk de Golf voorbij de 200 km/u accelereert en hoeveel vertrouwen hij daarbij biedt. Indrukwekkend!
Bauhaus-erfenis
We rijden echter niet naar Thüringen om de topsnelheid te beproeven, maar vooral voor de lokale stuurmanswegen. Maar dat later, want er is nog veel meer te ontdekken. Eeuwen geleden floreerden kunsten en wetenschappen in de deelstaat. Denk aan schrijvers (Goethe), filosofen (Nietzsche) en musici (Bach), die in allerlei opzichten een mooie erfenis hebben nagelaten in Thüringen. In 1919 richtte Walter Gropius in Weimar het Bauhaus op. De ontwerpfilosofie daarvan is van grote invloed geweest op Duits autodesign. De Golf I is met zijn strakke, hoekige lijnen typisch voorbeeld van de gedachte dat vorm de functie volgt. In het Bauhaus-museum is van alles over de stroming te leren. Het historische centrum Weimar is sowieso een bezoek waard, net als dat van het verderop gelegen Erfurt, dat met zijn bruggen, torens en fraaie gebouwen ook wel het prentenboek van de Duitse geschiedenis wordt genoemd.
Meanderen langs de Rennsteig
In het intellectuele Thüringse broeinest ontstond tevens een florerende auto-industrie, mede gevoed door de aanwezigheid van diverse metaalfabrieken. Bij afslag 39 verlaten we de snelweg om de restanten van Automobilwerk Eisenach (1898-1991) te bezoeken. De fabriek is vooral bekend als geboorteplek van het merk Wartburg, vernoemd naar de burcht die boven het stadje uit torent en die zich tot de mooiste van Duitsland mag rekenen. Vanaf 1988 rolde de Wartburg 1.3 er van de band, voorzien van een Volkswagen-motor. De Golf GTI was toen, inmiddels als Mk2, al twaalf jaar op de markt.
Via het horlogestadje Ruhla zakken we het Thüringer Wald in: een bosrijk gebied met bergen en heuvels dat zich 120 kilometer zuidoostwaarts uitstrekt en tal van toppen tot bijna 1.000 meter telt. Die worden verbonden door de Rennsteig, de meest belopen langeafstandswandelroute van Duitsland. Een handige leidraad, want min of meer parallel eraan meanderen tal van fantastische, rustige kronkelwegen.
Walhalla voor bergklims
In deze omgeving zijn dan ook veel locaties waar Bergrennen werden en worden verreden. Zoals die van Glasbach, een kwartiertje ten zuiden van Ruhla. Het strak geasfalteerde, 5,5 kilometer lange parcours is dankzij de dubbele vangrails makkelijk te traceren. Uiteraard kunnen we de verleiding niet weerstaan om het smakelijke spaghettilint te verkennen. Vanaf de start aan de rand van Bad Liebenstein gaan we over de L1027 omhoog. Eerst licht stijgend en met overwegend flauwe, snelle bochten, onder meer langs Steinbach. Daarna nemen de hellingshoek en de bochtenscherpte toe, met enkele vloeiende hairpins als uitsmijter richting de top.
Met 325 pk en 420 Nm sprint onze Golf GTI Clubsport EDITION 50 in een vlotte 5,3 seconden naar de 100 km/u. Vooral het gemak en de souplesse waarmee de tweeliter turbo zich tussen de pakweg 3.000 en 6.500 tpm manifesteert, maken indruk. Daardoor is het heerlijk om van hoek naar hoek te blazen, wat vergezeld gaat van een viercilinderbrul die dankzij de titanium Akrapovič-uitlaat extra feestelijk klinkt.
Wintersporthistorie
We sluiten de ogen niet voor de vele andere bezienswaardigheden. Nabij Steinbach ligt bijvoorbeeld het classicistische Schloss Altenstein, één van de vele burchten en kastelen in de regio en het voormalige zomerverblijf van de hertogen van Sachsen-Meiningen. Het 160 hectare grote park dat erbij hoort, is een attractie op zich. Ook tal van landhuizen en stadsvilla’s in onder meer rococo- en belle époque-stijl herinneren aan de rijke Thüringse geschiedenis.
Via de uitdagende L2608 vervolgen we onze weg naar Schmalkalden, waar negentig procent van de laatmiddeleeuwse vakwerkhuizen bewaard is gebleven. In tegenstelling tot sommige andere stadjes in de omgeving zijn de buitenwijken niet overmatig bebouwd met latere Oost-Duitse woonblokken, wat bijdraagt bij aan de charme. Eveneens interessant is de lange wintersporttraditie van het Thüringer Wald. Er zijn tal van vooroorlogse overblijfselen van bobsleebanen en skischansen te vinden, als ook van trainings- en wedstrijdfaciliteiten uit de DDR-tijd. Met name bij het schaatsen, rodelen, bobsleeën en de biatlon excelleerden Oost-Duitse atleten. Op de top van de Spiessberg, aan de mooie L1026, ontdekken we de restanten van een bobbaan van begin vorige eeuw. Actueler zijn de moderne accommodaties bij Oberhof, hét wintersportcentrum van Thüringen, dat we via Luisenthal en de L3247 bereiken.
Vlijmscherp onderstel
Vervolgens zetten we koers naar Ilmenau, startplaats van de oudste bergklim van Duitsland: de Gabelbach-Bergrennen. In 1903 werd hier voor het eerst naar boven gesprint, anno 2026 gebeurt dat in de vorm van klassiekerritten nog steeds. In de beginjaren was de wedstrijd vooral tijdverdrijf voor rijken en adelijken, wanneer ze in hun buitenverblijven waren. Later kreeg het evenement een serieuze status en trok het diverse autosportgrootheden aan. Die raffelden de vier kilometer lange klim, met stukken van meer dan 16 graden steil, in een minuut of twee af, gadegeslagen door een slordige 30.000 toeschouwers.
We doen geen poging om dat te evenaren, al vermoeden we dat het best haalbaar is. In de basis is de GTI altijd een allrounder geweest, met toegankelijke sportiviteit als speerpunt. Voor zijn verjaardag heeft hij echter alle schroom van zich af gegooid. Dankzij het adaptieve DCC-onderstel is comfortabel rijden nog altijd mogelijk, maar in Sport of Special transformeert de auto tot een serieus scherpe machine. Helemaal met het Performance Pakket waarmee onze auto is uitgerust. Ten opzichte van de Clubsport, waarop de EDITION 50 is gebaseerd, is de wagenhoogte met nog eens 5 millimeter extra verlaagd (20 mm ten opzichte van een standaard Golf), zijn de veren twintig procent harder, hebben de voorwielen meer negatief camber en zijn diverse ophangingsdelen verstevigd. De Bridgestone Race-banden (235/35R19) die om de lichtgewicht velgen zijn gemonteerd, maken het dynamische plaatje af.
Met een grote glimlach bereiken we de finish van de klim, gelegen bij Berghotel Gabelbach, de plek waar vroeger de champagne rijkelijk vloeide. En waar Goethe in de achttiende eeuw verbleef om te schrijven. In het bos bij het hotel bevindt zich in een voormalig jachthuis een museum dat aan de beroemde denker is gewijd.
Kers op de verjaardagstaart
De volgende ochtend beginnen we uitgeslapen aan het stuurfestijn dat zich ten zuiden van Ilmenau ontvouwt. Via de L1141 en de L1140 gaan we eerst naar het Fahrzeugmuseum in Suhl, daarna trekken we verder oostwaarts. Welke weg je ook pakt, het is prijsschieten. Koersend over een schier eindeloze aaneenschakeling van glooiende derde- en vierdeversnellingsbochten raken we in een opzwepende roes van remmen, schakelen, sturen en weer gas geven.
Links op dashboard zien we de turbodruk op en neer schieten tussen de 0,5 en 2,5 bar, het rechterdisplay toont de G-krachten. Bij het insturen bouwt de neus van deze über-GTI geweldig veel grip op. Hij is uiterst precies te plaatsen, met een achterzijde die heel mooi ‘meestuurt’. Wat een fenomenale balans! De bocht uit kan het rechterpedaal snel naar beneden, want mede dankzij het elektronisch beheerste sperdifferentieel bijt de EDITION 50 zich opnieuw fanatiek in het asfalt.
Via Katzhütte, Neuhaus am Rennweg, Saalfeld en het Bleiloch-stuwmeer rijden we naar de A9, waarvandaan we huiswaarts keren. Terwijl we het rijprogramma Comfort weer inschakelen, dringt één conclusie zich op: de Volkswagen Golf GTI is weliswaar vijftig geworden, hij voelt jonger en levendiger dan ooit. Een heerlijke verjaardagstraktatie!
Bekijk de Volkswagen Golf GTI Clubsport →